Het is de kern van een position paper van Triodos Bank, door Riëlla Hollander naar voren gebracht tijdens een rondetafelgesprek van de vaste Kamercommissie Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Riëlla Hollander is Director voeding & landbouw van Triodos Investment Management. Volgens haar stellen de huidige landbouwsystemen slechts een enkel doel centraal: zoveel mogelijk voedsel produceren tegen een zo laag mogelijke prijs. ‘Maar de negatieve gevolgen hiervan vallen niet langer te negeren.’

Moderne voeding- en landbouwsystemen dragen bij aan klimaatverandering door de relatief hoge uitstoot van broeikasgassen, veroorzaken een afname van bodem- en waterkwaliteit en biodiversiteit, dragen bij aan welvaartsziekten en zorgen voor een ongelijke verdeling van welvaart waarbij boeren, vooral in ontwikkelingslanden, vaak het onderspit delven. ‘Wordt het huidige voedsel- en landbouwsysteem voortgezet, dan zorgt dat voor onherstelbare schade aan de wereld om ons heen’, aldus Riëlla Hollander.

Mét en niet tegen de natuur

Het visiedocument ‘Towards ecologically and socially resilient food and agriculture systems’ schetst in grote lijnen de uitkomsten die de transitie zeker moet stellen:

  • De creatie van evenwichtige ecosystemen. Landbouw die mét in plaats van tegen de natuur werkt. Productie moet zoveel mogelijk lokaal plaatsvinden. Principes van biologische landbouw en veeteelt zijn hierbij leidend.
  • Een duurzaam, voedzaam en divers dieet. Voedsel met een lagere impact op het voedselsysteem, maar wel de juiste voedingsstoffen bevatten en voldoende toegankelijk zijn.
  • Transparantie en eerlijke inkomensverdeling. Het doorbreken van machtsconcentraties in de keten en recht op toegang tot land en zaden, kapitaal, onderwijs en kennis voor boeren uit ontwikkelingslanden.

Eerlijkere prijzen

In de ogen van Triodos Bank is ‘true pricing’ een noodzakelijk onderdeel van de transitie. Dat wil zeggen dat ook milieueffecten moeten worden meegenomen. De huidige voedselprijs in de winkels is op de lange termijn niet realistisch, omdat er geen rekening wordt gehouden met schade aan ecosystemen, voedingsgerelateerde ziekten en oneerlijke beloning. Producten die grote schade toebrengen aan ecosystemen, zouden duurder moeten zijn dan duurzame producten. Dit zal consumenten aanmoedigen om duurzamer en lokaal geproduceerd voedsel te kiezen en dwingt ondernemingen vanuit concurrentieoverwegingen meer te sturen op verantwoordelijk gedrag.

Noodzakelijke acties Nederlandse overheid

Triodos Bank wil dat de Nederlandse overheid subsidies toekent op basis van de principes van de biologische landbouw. Dit stimuleert boeren over te schakelen op een duurzamere manier van landbouw bedrijven. Ook moet de overheid een geleidelijke overgang stimuleren naar veeteelt die gebaseerd is op verantwoord gebruik van beschikbaar land, en lokaal georiënteerd is. Dit zou de omvang van de veestapel in EU-landen verminderen. Verder is er transparante informatie nodig over de ecologische voetafdruk van voedsel en over de voedingswaarden.

Voorts kan de overheid consumenten helpen bij het maken van de juiste keuze door verlaging van de BTW op producten die biologisch en lokaal worden geproduceerd. Ten slotte moeten de mededingingswetten worden herzien, zodat ze niet langer de transitie naar duurzame landbouw afremmen, maar juist stimuleren.

Rol van banken

Geld kan positieve verandering bewerkstelligen. Door alleen te investeren in projecten en bedrijven die een positieve impact hebben op mens en planeet. Volgens Riëlla Hollander moeten banken zich daarom niet langer concentreren op winstmaximalisatie, maar op voedzaam eten voor iedereen nu en in de toekomst. Onder meer door hun beleggingscriteria, prijsmodellen, beleggingshorizon en rapportages te vernieuwen. ‘Dit zou de transitie in een stroomversnelling brengen.’